Phần một: Hướng dẫn nội dung ôn tập-Phần văn học-Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (Trích Vũ Như Tô – Nguyễn Huy Tưởng)

Nguồn website dethi123.com

I – NỘI DUNG TRỌNG T M CẦN ÔN TẬP ANON TẠP 1. Tác giả, tác phẩm a) Tác giả Nguyễn Huy Tưởng (1912 – 1960) xuất thân trong một gia đình nhà nho ở làng Dục Tú, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay là xã Dục Tú, huyện Đông Anh, Hà Nội). Đến với cách mạng từ rất sớm, năm 1943 Nguyễn Huy Tưởng tham gia Hội Văn hoá cứu quốc; tháng 8 – 1945, ông là đại biểu Văn hoá cứu quốc đi dự Quốc dân Đại hội ở Tân Trào. Nguyễn Huy Tưởng là nhà văn có thiên hướng khai thác đề tài lịch sử và có đóng góp nổi bật nhất ở thể loại tiểu thuyết và kịch. Ông luôn mong muốn viết được những tác phẩm có quy mô lớn, dựng lên được những bức tranh hoành tráng về lịch sử bi hùng của dân tộc; đồng thời khao khát nói lên được những vấn đề có tầm triết lí sâu sắc về con người, cuộc sống và nghệ thuật. Văn phong của ông vừa giản dị, trong sáng vừa đôn hậu, thâm trầm, sâu sắc. Năm 1996, Nguyễn Huy Tưởng được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. | b) Tác phẩm Vũ Như Tô là vở bi kịch lịch sử gồm năm hồi viết về một sự kiện xảy ra ở Thăng Long trong khoảng từ năm 1516 – 1517, dưới triều Lê Tương Dực. Tác phẩm được Nguyễn Huy Tưởng viết xong vào mùa hè năm 1941, đề tựa tháng 6 – 1942. Đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài là hồi thứ năm – hồi cuối cùng của kịch Vũ Như Tô, là đỉnh cao bi kịch của những người nghệ sĩ giàu tài năng và khát vọng mà không có điều kiện thi thố, thực hiện ở đời. 2. Nội dung, nghệ thuật – Hành động kịch xây dựng dựa trên các mâu thuẫn: + Mâu thuẫn thứ nhất là mâu thuẫn giữa triều đại phong kiến thối nát Lê Tương Dực với quyền sống của nhân dân. Mâu thuẫn trở nên gay gắt khi Vũ Như Tô, một kiến trúc sư thiên tài bị hôn quân Lê Tương Dực bắt xây Cửu Trùng Đài làm nơi vui chơi, hưởng lạc. Công trình càng hùng vĩ, tráng lệ thì nhân dân lại càng bị bần cùng vì sưu cao thuế nặng, phu phen, tạp dịch. | Mâu thuẫn này chủ yếu được thể hiện ở những hồi trước của vở kịch, đến cuối hồi này đã lên đến cao trào và được giải quyết bằng con đường bạo lực của phe nổi loạn; nhân dân nổi dậy, bạo chúa Lê Tương Dực bị giết chết, Nguyễn Vũ tự sát, Kim Phượng và đám cung nữ bị những kẻ nổi loạn nhục mạ, bắt bớ. + Mâu thuẫn thứ hai là mâu thuẫn giữa lí tưởng, khát vọng nghệ thuật cao siêu thuần tuý với lợi ích trực tiếp, thiết thực của nhân dân. Vũ Như Tô từng ôm ấp hoài bão về một công trình hơn mọi kì quan khác, ông khát khao xây dựng Cửu Trùng Đài thành “toà đài hoa lệ, thách cả những công trình sau trước, tranh tinh xảo với hoá công” trường tồn vĩnh hằng với thời gian. Nhưng niềm khao khát ấy chính là nguyên nhân vô tình đẩy ông đến vòng xoáy bi kịch, trở thành kẻ thù của nhân dân và khiến ông phải luôn sống trong ngổn ngang, bộn bề tâm trạng, những giằng xé đớn đau của một người nghệ sĩ có nhân cách. . . . . . . . . . . . . Lí tưởng của Vũ Như Tô đã trở thành hư vô vì xa rời thực tế. Vũ Như Tô đã phải trả giá bằng cả sinh mạng của mình. Càng sáng suốt trong nghệ thuật bao nhiêu thì ông lại càng mê muội trong toan tính đời thường bấy nhiêu. Chính vì thế, mâu thuẫn này không bao giờ giải quyết được triệt để, đó là mâu thuẫn giữa cái đẹp và cải thiện, chỉ có thể được giải quyết khi đời sống vật chất của nhân dân được nâng cao và đời sống tinh thần của họ được chú ý. – Các nhân vật chính thể hiện tập trung tư tưởng của vở kịch là Vũ Như Tô và Đan Thiềm: + Vũ Như Tô là một kiến trúc sư thiên tài, là hiện thân cho niềm khát khao, say mê sáng tạo cái đẹp, là một nghệ sĩ có nhân cách và hoài bão lớn, có lí tưởng nghệ thuật cao cả. Nhưng Vũ Như Tô là một nhân vật bi kịch. Những say mê, khát vọng trong ông mâu thuẫn với hiện thực, suy nghĩ và hành động của ông có những sai lầm. Ông không nghĩ việc mình xây Cửu Trùng Đài cho đất nước lại bị xem là tội ác. | + Nếu Vũ Như Tô là người nghệ sĩ đam mê sáng tạo cái đẹp thì Đan Thiềm là người đam mê cái tài, ở đây là tài sáng tạo ra cái đẹp. Vì đam mê tài năng mà nàng luôn khích lệ Vũ Như Tô xây dựng Cửu Trùng Đài, sẵn sàng quên mình để bảo vệ cái tài ấy. Với nét tính cách này, Đan Thiềm xứng đáng là người tri âm, tri kỉ của Vũ Như Tô. Nhưng nếu Vũ Như Tô đam mê sáng tạo đến mức không hề chú ý đến hoàn cảnh quanh mình thì Đan Thiềm lại luôn tỉnh táo, sáng suốt trong mọi trường hợp. Biết chắc ước vọng xây đài lớn không thành, tâm trí nàng chỉ còn tập trung vào việc bảo vệ an toàn tính mệnh cho Vũ Như Tô. | – Thái độ của nhà văn: – + Cảm thông với bi kịch của Vũ Như Tô, đồng thời trân trọng tài năng, hoài bão của người nghệ sĩ khát khao sáng tạo ra cái đẹp. + Trân trọng tài năng của Vũ Như Tô nhưng cũng thể hiện rất rõ quan điểm: nghệ thuật dù có cao siêu nhưng chà đạp lên quyền lợi chính đáng của nhân dân thì cũng không thể tồn tại. – Đoạn trích đã khắc hoạ thành công tính cách nhân vật nhờ nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật sâu sắc, tinh tế. Kịch tính đặc sắc, bất ngờ được thể hiện qua đối thoại, hành động và các lời chú thích,… Các lớp kịch được chuyển linh hoạt, tự nhiên, liền mạch. | * Đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài thể hiện niềm cảm thông, trân trọng của tác giả với số phận mang tính chất bi kịch của người nghệ sĩ. Ca ngợi người nghệ sĩ chân chính và rất mực tài hoa Vũ Như Tô, cảm phục những tấm lòng yêu quý nghệ thuật, tác giả đồng thời cũng khẳng định, nghệ thuật chân chính không thể đi ngược nguyện vọng chính đáng của nhân dân và lợi ích của dân tộc. II – C U HỎI ÔN TẬP 1. Cách xây dựng và giải quyết mâu thuẫn của Nguyễn Huy Tưởng trong hồi V. của kịch Vũ Như Tô thể hiện ý nghĩa gì? 2. Phân tích hình tượng nhân vật Vũ Như Tô trong đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài. . 3. Từ câu chuyện của các nhân vật Vũ Như Tô (kịch Vũ Như Tô – Nguyễn Huy Tưởng) và Hộ (truyện ngắn Đời thừa – Nam Cao), anh (chị) suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống? Liên hệ với các hiện tượng nghệ thuật gần gũi với giới trẻ hiện nay để làm sáng tỏ quan điểm của mình.