Phần một: Hướng dẫn nội dung ôn tập-Phần văn học-Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Nguồn website dethi123.com

I. NỘI DUNG TRỌNG T M CẦN ÔN TẬP – 1. Tác giả, tác phẩm a) Tác giả Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989) xuất thân trong một gia đình nông dân, quê xã Quỳnh Hải (nay là xã Sơn Hải), huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. | Nguyễn Minh Châu bắt đầu viết văn từ năm 1954, nhưng thực sự khẳng định tài năng của mình kể từ tiểu thuyết Cửa sông (1967) và Dấu chân người lính (1972). Đặc biệt, ông được coi là nhà văn mở đường tài năng và tinh anh của văn học Việt Nam thời kì đổi mới với hàng loạt truyện ngắn xuất sắc mang đậm cảm hứng nhân văn. Năm 2000, Nguyễn Minh Châu được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. b) Tác phẩm – Chiếc thuyền ngoài xa được viết năm 1983, là nhan đề một truyện ngắn nhưng đồng thời cũng là tên tập truyện do Nhà xuất bản Tác phẩm mới ấn hành năm 1987. Năm 2001, truyện ngắn này được in trong Nguyễn Minh Châu toàn tập, tập 3 (NXB Văn học). – Tác phẩm nằm trong xu hướng nghệ thuật chung của văn học thời kì Đổi mới: hướng nội, khai thác sâu sắc số phận cá nhân và thân phận con người trong cuộc sống đời thường. | 2. Nội dung, nghệ thuật – – Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh: . + Thứ nhất: Một cảnh “đắt” trời cho – một cảnh tượng tuyệt đẹp mà thiên nhiên, cuộc sống đã ban tặng cho con người. Cảnh ấy không phải người nghệ sĩ nào cũng “chộp” được trong cuộc đời cầm máy săn lùng cái đẹp. Đó là hình ảnh chiếc thuyền lưới vó ẩn hiện trong biển sớm mờ sương có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào, “từ đường nét đến ánh sáng đều hài hoà và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích”. Với người nghệ sĩ, khung cảnh đó chứa đựng “chân lí của sự hoàn thiện”. Nó gợi lên trong Phùng những xúc cảm thẩm mĩ, khiến tâm hồn anh như được gột rửa, trở nên trong trẻo, tinh khôi. Cái đẹp, trong trường hợp này, đã thanh lọc tâm hồn con người. + Thứ hai: Một cảnh tượng phi thẩm mĩ – bước ra từ chiếc thuyền đẹp như “một bức tranh mực tàu của một danh hoạ thời cổ” ấy là một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi, một gã đàn ông to lớn, dữ dằn, phi nhân tính. Gã chồng đánh đập người vợ một cách thô bạo; đứa con vì thương mẹ đã đánh lại cha để rồi nhận lấy hai cái bạt tai của ông ta,… Cảnh tượng này hoàn toàn trái ngược với cảnh tượng vừa diễn ra trước đó, nó giống như một trò đùa quái ác của cuộc sống, làm cho Phùng “ngơ ngác” không tin vào mắt mình. Anh kinh ngạc, sững sờ, chết lặng bởi cái xấu, cái ác lại hiện hữu ngay trước mắt, ngay sau cái đẹp kì diệu kia. Qua hai phát hiện của người nghệ sĩ, nhà văn muốn phát biểu: cuộc đời không đơn giản, xuôi chiều mà luôn chứa đựng nhiều nghịch lí, luôn tồn tại những mặt đối lập, mâu thuẫn. Chính vì thế, con người, nhất là người nghệ sĩ, không nên vội đánh giá con người, sự vật, hiện tượng ở dáng vẻ bên ngoài mà phải phát hiện ra bản chất thực sau vẻ ngoài ấy. . – Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở toà án huyện: + Đó là câu chuyện về cuộc đời nhiều bí ẩn và éo le của một người đàn bà hàng chài nghèo khổ, lam lũ mà ẩn chứa bao phẩm chất tốt đẹp. Người đàn bà hàng chài đến toà án để nghe chánh án Đẩu khuyên bảo và đề nghị từ bỏ người chồng vũ phu. Nhưng chị đã từ chối và sẵn sàng đánh đổi mọi giá để không phải li hôn. Bởi, cho dù vũ phu, nhưng hắn vẫn là chỗ dựa quan trọng cho chị; hơn thế, con chị – hạnh phúc lớn nhất của đời chị – cần có bố để được nuôi dưỡng, vả lại, trên thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái hoà thuận, vui vẻ,… . . – + Câu chuyện đã giúp chánh án Đẩu hiểu ra rất nhiều điều. Trong anh “có một cái gì mới vừa vỡ ra”. Còn nghệ sĩ Phùng nhận thấy người đàn bà hàng ch một phụ nữ nghèo khổ, nhẫn nhục nhưng không ngờ nghệch; rất kín đáo, sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời. Tuy bề ngoài thô kệch nhưng chị có tâm hồn đẹp đẽ, giàu đức hi sinh và lòng vị tha. Anh hiểu hơn về người bạn chiến đấu năm xưa – chánh án Đẩu; hiểu thêm rằng lòng tốt và pháp luật là rất cần thiết nhưng phải được xem xét trong những hoàn cảnh cụ thể. Nghệ sĩ Phùng cũng hiểu thêm về chính mình: sẵn sàng làm tất cả vì sự công bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận, suy nghĩ về cuộc đời và con người. Qua câu chuyện về cuộc đời của người đàn bà hàng chài và cách ứng xử của các nhân vật, nhà văn muốn gửi đến người đọc thông điệp: đừng nhìn cuộc đời, con người một cách đơn giản, phiến diện; phải đánh giá sự việc, hiện tượng trong các mối quan hệ đa diện, nhiều chiều. – Tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm ấy”: * Mỗi lần nhìn kĩ vào bức ảnh đen trắng, nghệ sĩ Phùng vẫn thấy “hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai” – đó là chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời, cũng là biểu tượng của nghệ thuật. Và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ anh cũng thấy “người đàn bà ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh” – đó là hiện thân của những lam lũ, khốn khó, là góc khuất của sự thật cuộc đời, buộc những người có lương tri phải trăn trở. Qua tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm ấy”, Nguyễn Minh Châu thể hiện những suy tư, chiêm nghiệm sâu sắc về mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời sống: nghệ thuật chân chính không thể tách rời, thoát li mà phải gắn với cuộc đời và vì cuộc đời. – Nguyễn Minh Châu đã xây dựng được một tình huống truyện độc đáo, có ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống. Nghệ sĩ Phùng đã có những phát hiện về một cảnh “đắt” trời cho của thiên nhiên xen cài với một cảnh oái oăm, ngang trái của gia đình hàng chài. Anh đã phát hiện ra chân lí của nghệ thuật, khám phá nhiều điều bí ẩn về cuộc sống và con người. Qua đó, hiểu hơn về những người lao động trên biển, về người bạn chiến đấu cũ và chính bản thân mình. – Nhà văn lựa chọn ngôi kể, điểm nhìn thích hợp, làm cho câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực và có sức thuyết phục, ngôn ngữ nhân vật sinh động, phù hợp với tính cách; lời văn giản dị mà sâu sắc, đa nghĩa. , đa nghĩa. . . : : . . . * Chiếc thuyền ngoài xa thể hiện những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về nghệ thuật và cuộc đời: nghệ thuật chân chính phải luôn luôn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời, người nghệ sĩ cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người một cách toàn diện, sâu sắc. Tác phẩm cũng rung lên hồi chuông báo động về tình trạng bạo lực gia đình và hậu quả khôn lường của nó. – I . – II – C U HỎI ÔN TẬP 1. Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về nhan đề Chiếc thuyền ngoài xa. 2. Phân tích sự thay đổi trong nhận thức của nghệ sĩ Phùng và chánh án Đầu trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa. 3. Phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa..