Phần một: Hướng dẫn nội dung ôn tập-Đời thừa (Nam Cao)

Nguồn website dethi123.com

I- NỘI DUNG TRỌNG T M C N ÔN TẬP 1. Tác giả, tác phẩm a) Tác giả: Xem bài Nam Cao trang 19 – 22. b) Tác phẩm Truyện ngắn Đời thừa, đăng lần đầu trên tuần báo Tiểu thuyết thứ bảy, số 490, ngày 4 – 12 – 1943, là một trong những sáng tác đặc sắc về đề tài trí thức tiểu tư sản. Truyện tập trung đi sâu vào tấn bi kịch tinh thần đau đớn, không lối thoát của người trí thức nghèo khao khát cuộc sống có ý nghĩa, nhưng chỉ vì gánh nặng cơm áo gia đình mà phải sống một cuộc sống vô nghĩa, vô ích, một “đời thừa”. 2. Nội dung, nghệ thuật – Trong Đời thừa, Nam Cao đi sâu miêu tả tấn bi kịch tinh thần của nhân vật Hộ – một nhà văn nghèo. Tấn bi kịch tinh thần của Hộ bắt nguồn từ hoàn cảnh trớ trêu, oái oăm, mang ý nghĩa tiêu biểu cho không ít trí thức tiểu tư sản lúc đó. + Bi kịch của một nhà văn giàu khát vọng, có hoài bão lớn lao nhưng bị gánh nặng “áo cơm ghì sát đất”, phải chịu đựng một cuộc sống vô ích, một “đời thừa” – bị kịch “vỡ mộng văn chương” Với Hộ, văn chương là niềm vui to lớn, không có lạc thú vật chất nào sánh kịp. Văn chương là lí tưởng, là lẽ sống của đời anh: “Đói rét không có nghĩa lí gì đối với gã trẻ tuổi say mê lí tưởng. Lòng hắn đẹp. Đầu hắn mang một hoài bão lớn”. Đối với Hộ, nghệ thuật là tất cả. Họ mong muốn có được một tác phẩm kiệt xuất mang tầm cỡ toàn cầu: “Hắn băn khoăn nghĩ đến một tác phẩm nó sẽ làm mờ hết các tác phẩm khác cùng ra một thời […] quyển ấy sẽ ăn giải Nô-ben và dịch ra đủ mọi thứ tiếng trên hoàn cầu?”. Nhưng mộng văn chương đẹp mà Hộ quyết tâm thực hiện cho kì được ấy đã tan tành thành khói mây trước thực tại của đời sống cơm áo hằng ngày. Vì kế sinh nhai, để kiếm tiền nuôi vợ con, Hộ đã không thể viết cẩn thận, kĩ lưỡng, chất lượng như tâm nguyện mà buộc phải viết nhanh, viết nhiều, viết cẩu thả và dễ dãi, phải cho ra đời những “cuốn văn viết vội vàng”, những “bài báo nông cạn” để rồi mỗi khi đọc lại văn mình phải “đỏ mặt lên” vì xấu hổ và tự nguyền của mình là “một thằng khốn nạn”. Mộng văn chương vỡ, Hộ rơi vào bi kịch, anh đau đớn tự giằng xé, dằn vặt mình qua dòng độc thoại nội tâm: “Thôi thế là hết! Ta đã hỏng! Ta đã hỏng đứt rồi”. + Bi kịch của một con người coi tình thương là nguyên tắc sống nhưng lại vi phạm vào lẽ sống tình thương cao đẹp của mình. Là người giàu lòng yêu thương, Hộ đã cứu vớt, cưu mang mẹ con Từ. Trong cuộc sống gia đình, Hộ luôn muốn là người chồng, người cha tốt, yêu thương vợ con. Khi buộc phải lựa chọn giữa tình thương và nghệ thuật, Hộ chấp nhận hi sinh nghệ thuật để giữ lấy tình thương. Nhưng cũng chính vì vỡ mộng văn chương, Hộ tìm đến rượu rồi đem bao nhiêu uất ức, hận sầu trút lên đầu vợ con, gây đau khổ cho những người mình vốn rất yêu thương. Để rồi khi tỉnh rượu, Hộ lại thấy hối hận vì mình đã làm khổ vợ con, đã chà đạp lên nguyên tắc sống của chính mình. Hộ rơi vào cao trào của vòng xoáy bi kịch. Phát hiện và đi sâu khám phá những bi kịch tinh thần của người trí thức, Nam Cao không chỉ lên án xã hội đương thời mà còn thể hiện sự cảm thông, chia sẻ với nỗi đau của họ, thể hiện niềm tin vào khả năng sáng tạo và bản chất tốt đẹp của con người. – Đời thừa còn thể hiện quan điểm nghệ thuật của Nam Cao: + Tác phẩm văn học có giá trị phải là tác phẩm chứa đựng nội dung nhân đạo sâu sắc. + Văn học nghệ thuật là lĩnh vực đòi hỏi người nghệ sĩ phải giàu sức sáng tạo, phải không ngừng khám phá, “khơi những nguồn chưa ai khơi, và sáng tạo những cái gì chưa có”. + Với Nam Cao, nghề văn là một nghề cao quý, nhà văn phải là người có lương tâm và trách nhiệm với cuộc sống. – Đời thừa thể hiện tài năng xuất sắc của Nam Cao trong việc phân tích, miêu tả những diễn biến tâm lí phức tạp của con người, từ đó khắc hoạ nên chân dung một nhân vật giàu cá tính và mang bản chất xã hội điển hình. Lối viết dung dị, tự nhiên; giọng văn tỉnh táo, ngôn ngữ gần gũi với đời sống và đậm chất triết lí. – – Thời gian trần thuật của truyện kéo dài trong khoảng một ngày: bắt đầu từ buổi sáng Hộ đọc sách rồi đi ra phố, uống say trở về nhà đến buổi sáng hôm sau khi Hộ tỉnh rượu. Nhà văn đã sử dụng xen kẽ các đoạn hồi ức khiến câu chuyện được kể kéo dài cả một quãng đời của Hộ. Điều đó làm nên tính hàm súc cho thiên truyện. Một truyện ngắn nhưng lại có khả năng truyền tải được nội dung của cả một tiểu thuyết. Đây là một thành công của Nam Cao ở thể loại truyện ngắn nhờ biết cách kết hợp khéo léo các mạch kể, hồi tưởng và độc thoại nội tâm. * Diễn tả tấn bi kịch tinh thần của nhân vật Hộ, Nam Cao vừa đồng cảm và trân trọng người trí thức, vừa lên án cái xã hội đã bóp nghẹt tài năng và ước mơ chân chính của họ. Truyện ngắn Đời thừa cũng thể hiện quan điểm nghệ thuật tiến bộ của tác giả. II – C U HỎI ÔN TẬP 1 1. Căn cứ vào nội dung tác phẩm, hãy giải thích vì sao Nam Cao đặt tên cho truyện ngắn của mình là Đời thừa. 2. Phân tích tấn bi kịch tinh thần của nhân vật Hộ. | 3. Từ câu chuyện của nhân vật Hộ, anh (chị) hãy trình bày suy nghĩ của mình về công việc hoặc lí tưởng sống mà mình đang hướng tới. N 4. Có ý kiến cho rằng, Đời thừa là truyện ngắn thể hiện “tuyên ngôn nghệ thuật” của nhà văn Nam Cao. Từ những hiểu biết về tác phẩm, anh (chị) hãy làm sáng | tỏ nhận định trên.