Phần một: Hướng dẫn nội dung ôn tập-A – Phần văn học-2. Hai đứa trẻ (Thạch Lam)

Nguồn website dethi123.com

1- NỘI DUNG TRỌNG T M CẦN ÔN TẬP 1. Tác giả, tác phẩm a) Tác giả Thạch Lam (1910 – 1942) tên khai sinh là Nguyễn Tường Vinh, sau đổi thành Nguyễn Tường Lân, là một trong những thành viên của Tự lực văn đoàn. Ông sinh tại Hà Nội nhưng thuở nhỏ sống ở huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Tuổi thơ nơi phố huyện nghèo đã để lại những dấu ấn đậm nét trong các sáng tác của ông. – | Thạch Lam viết cả truyện ngắn, tiểu thuyết và tuỳ bút nhưng đặc sắc nhất là truyện ngắn. Truyện ngắn Thạch Lam thường không có cốt truyện đặc biệt – một kiểu truyện ngắn giàu chất trữ tình, tập trung thể hiện thế giới nội tâm của nhân vật với những xúc cảm mơ hồ, mong manh và tinh tế bằng lời văn bình dị mà gợi cảm. Viết về số phận của những con người khổ cực hay về những nét đẹp của Hà Nội xưa, văn Thạch Lam đều thấm đượm tinh thần nhân văn sâu sắc, để lại trong lòng người đọc nhiều dư vị. b) Tác phẩm Hai đứa trẻ in trong tập truyện ngắn Nắng trong vườn (1938), là một trong những truyện ngắn đặc sắc nhất của Thạch Lam. 2. Nội dung, nghệ thuật – Truyện ngắn Hai đứa trẻ miêu tả khung cảnh một phố huyện nghèo từ chiều tàn cho tới đêm khuya. – Cảnh chiều muộn hiện lên qua âm thanh: tiếng trống thu không, tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng, tiếng muỗi vo ve; qua hình ảnh: phiên chợ tàn đầy rác rưởi, cái hàng nước lèo tèo của chị Tí; qua mùi vị: mùi ẩm mốc bốc lên, mùi cát bụi quen thuộc, mùi của đất, của quê hương, … Đó là một bức tranh phố huyện êm ả nhưng thấm đượm nỗi buồn man mác. | Cuộc sống phố huyện về đêm được miêu tả qua những kiếp người mòn mỏi, quẩn quanh và bế tắc: mẹ con chị Tí với chống hàng nước chẳng mấy khi có khách, bác phở Siêu với gánh hàng phở rong, gia đình bác xẩm với nghề hát dạo ế ẩm. Thêm vào đấy là cảnh sống chập chờn của cụ Thi – một bà già hơi điên; hay gian hàng tạp hoá đơn sơ như cuộc sống nghèo nàn dưới bóng chiều tàn của chị em Liên,… Tất cả đều tẻ nhạt, nhàm chán, đều khơi gợi trong tâm trí người đọc nỗi buồn thương sâu sắc. m thanh, ánh sáng, bóng tối và con người trong bức tranh phố huyện tưởng như rời rạc nhưng lại hoà quyện, cộng hưởng trong nỗi u buồn, trầm mặc thật thấm thía và xót xa. | – Sống cuộc sống lặng lẽ, trầm buồn nhưng những kiếp người nhỏ bé không tắt niềm hi vọng. Đám cư dân phố huyện chờ chuyến tàu đêm như là chờ đợi một sự đổi thay để trong giây lát được thoát khỏi màn đêm tăm tối u trầm: “Chừng ấy người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”. Chị em Liên đêm nào cũng có thức để đợi tàu. Bởi chuyến tàu đêm mang đầy hương vị và kỉ niệm. m thanh và ánh sáng của đoàn tàu gợi nhớ về một tuổi thơ tươi đẹp, sang giàu nơi đô thành hoa lệ, lấp đầy khoảng trống mênh mông trong tâm hồn chị em Liên bằng những ước mơ, hoài niệm, thắp lại ánh lửa hồng của niềm khát khao trong tâm hồn hai đứa trẻ về một cuộc sống tốt đẹp và tươi sáng. | Miêu tả tâm trạng đợi tàu, Thạch Lam muốn khẳng định sự bền bỉ của khát vọng, ước mơ. Cuộc sống dù nghèo khổ, tù túng và bế tắc đến đâu vẫn không thể dập tắt niềm hi vọng sống của con người. – Cũng như nhiều truyện ngắn khác của Thạch Lam, Hai đứa trẻ là một truyện không có cốt truyện nghĩa là câu chuyện không có gì đáng kể. Tác phẩm chủ yếu tập trung miêu tả những trạng thái cảm xúc mong manh, mơ hồ trong tâm hồn ngây thơ của chị em Liên. Những trang viết miêu tả tâm trạng rất sâu sắc và tinh tế này khiến cho chuyện giàu chất trữ tình, đọng lại nhiều dư ba trong tâm hồn người đọc. – Trong truyện, Thạch Lam sử dụng khá thành công thủ pháp nghệ thuật đối lập, tương phản quen thuộc của bút pháp lãng mạn (giữa một bên là những quầng sáng, vệt sáng, hột sáng nhỏ nhoi, buồn tẻ và bên kia là những “toa đèn sáng trưng”, là sự ồn ào, náo nhiệt), khiến cho khung cảnh phố huyện càng thêm nghèo nàn, vắng lặng. | – Truyện còn đặc sắc ở lối kể chuyện tâm tình của Thạch Lam. Ẩn sau đó là một tâm hồn đôn hậu, tinh tế, hết sức nhạy cảm với mọi biến chuyển của lòng người và tạo vật. Hai đứa trẻ rất tiêu biểu cho kiểu truyện ngắn trữ tình của Thạch Lam. Truyện không có cốt truyện đặc biệt nhưng vẫn hấp dẫn bởi khả năng khai thác, tái hiện thế giới nội tâm nhân vật của nhà văn, từ đó khơi dậy sự đồng cảm, sẻ chia ở người đọc. * Truyện ngắn Hai đứa trẻ thể hiện tấm lòng cảm thương sâu sắc của Thạch Lam đối với những kiếp sống tối tăm, mòn mỏi, quẩn quanh. Yêu thương sâu sắc, Thạch Lam cũng nâng niu, trân trọng những mong ưÓc nhỏ bé, bình dị mà tha thiết của họ. II – C U HỎI ÔN TẬP 1. Hai đứa trẻ là truyện ngắn xuất sắc, tiêu biểu cho phong cách truyện ngắn Thạch Lam. Anh (chị) hãy: a) Phân tích những nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện ngắn này. b) Chỉ ra những đóng góp mới về tư tưởng nhân đạo của Thạch Lam đối với văn học Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945. 2. Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu nêu ở dưới: Hai chị em chờ không lâu. Tiếng còi đã rít lên, và tàu rầm rộ đi tới. Liên dắt em đứng dậy để nhìn đoàn xe vụt qua, các toa đèn sáng trưng, chiếu ánh cả xuống đường. Liên chỉ thoáng trông thấy những toa hạng trên sang trọng lố nhố những người, đồng và kền lấp lánh, và các cửa kính sáng. Rồi chiếc tàu đi vào đêm tối, để lại những đốm than đỏ bay tung trên đường sắt. Hai chị em còn nhìn theo cái chấm nhỏ của chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng, xa xa mãi rồi khuất sau rặng tre. ” – Tàu hôm nay không đồng, chị nhi. Liên cầm tay em không đáp. Chuyến tàu đêm nay không đông như mọi khi, thưa vắng người và hình như kém sáng hơn. Nhưng họ ở Hà Nội về! Liên lặng theo mơ tưởng. Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo. Con tàu như đã đem một chút thế giới khác đi qua. Một thế giới khác hẳn, đối với Liên, khác hẳn cái vầng sáng ngọn đèn của chị Tí và ánh lửa của bác Siêu. Đêm tối vẫn bao bọc chung quanh, đêm của đất quê, và ngoài kia, đồng ruộng mênh mang và yên lặng. (Thạch Lam, Hai đứa trẻ) Trình bày cảm nhận của anh (chị) về diễn biến tâm trạng của nhân vật Liên trong đoạn trích trên. Từ đó, hãy bình luận về cách Thạch Lam nhìn nhận hiện thực đời sống và thể hiện ước mơ của con người trong truyện ngắn Hai đứa trẻ.